Niezależne Wydawnictwo Harcerskie
Niezależne Wydawnictwo Harcerskie (NWH) to polskie wydawnictwo, które ma swoje korzenie w kręgach harcerskich, szczególnie w Kręgach Instruktorów Harcerskich im. Andrzeja Małkowskiego. Jego działalność od początku była związana z ideą niezależności oraz chęcią kontynuacji tradycji harcerskich w Polsce Ludowej. NWH zyskało uznanie jako jedno z najważniejszych wydawnictw podziemnych, a jego publikacje stanowią istotny element kultury harcerskiej oraz historii Polski. W niniejszym artykule przyjrzymy się historii, genezie oraz działalności wydawnictwa na przestrzeni lat.
Geneza Niezależnego Wydawnictwa Harcerskiego
Historia Niezależnego Wydawnictwa Harcerskiego sięga 1980 roku, kiedy to w środowisku KIHAM rozpoczęto przygotowania do wydawania książek związanych z historią i metodami harcerskimi. Inicjatywa ta miała na celu wsparcie niezależnych środowisk harcerskich, które odwoływały się do tradycyjnych wartości i zasad harcerstwa. Pierwsze publikacje ukazały się pod nazwą „Biblioteczka Bratniego Słowa” i były rezultatem pracy Leszka Truchlewskiego, który był zaangażowany także w inne podziemne projekty wydawnicze, takie jak Wydawnictwo „Krąg”. Już w 1981 roku, po utworzeniu Niezależnego Ruchu Harcerskiego, wydawnictwo przyjęło swoją obecną nazwę, co podkreślało jego ponadorganizacyjny charakter oraz otwartość na różnorodne środowiska.
Działalność wydawnicza w latach 80-tych
W 1981 roku NWH zaczęło publikować różnorodne opracowania historyczne oraz materiały metodyczne. Do czołowych tytułów należały prace Andrzeja Janowskiego dotyczące eksperymentów wędrowniczych oraz znane dzieło Aleksandra Kamińskiego „Wielka gra”. Te publikacje miały na celu nie tylko edukację harcerzy, ale także wsparcie ich w prowadzeniu działalności wychowawczej w trudnych warunkach politycznych Polski Ludowej.
Jednakże prawdziwe wyzwania zaczęły się po ogłoszeniu stanu wojennego w 1981 roku. NWH zostało zmuszone do zawieszenia swojej działalności, co było ogromnym ciosem dla niezależnego ruchu harcerskiego. Po rocznej przerwie, w 1983 roku, wydawnictwo wznowiło swoją działalność z nowym kierownikiem – Markiem Frąckowiakiem. To właśnie on stał na czele NWH przez kolejnych kilka lat i dołożył wszelkich starań, aby kontynuować misję wydawnictwa mimo nasilających się represji ze strony władz PRL.
Działalność podziemna i represje
W okresie działalności podziemnej NWH wydało wiele istotnych publikacji, takich jak „O harcerstwie – teksty zapomniane” Aleksandra Kamińskiego czy kolejne edycje „Wielkiej gry”. Niestety, w maju 1985 roku wydawnictwo zostało rozbite przez Służbę Bezpieczeństwa, co doprowadziło do aresztowania Marka Frąckowiaka za kolportaż materiałów wydawanych przez NWH. Mimo tych trudności zespół NWH przetrwał i kontynuował swoją pracę.
Po 1985 roku członkowie NWH weszli w struktury Zespołu Oświaty Niezależnej, gdzie kontynuowali redagowanie i kolportaż młodzieżowego pisma „Wielka Gra”. To było ważne dla utrzymania ducha niezależności i przekazywania wartości harcerskich młodemu pokoleniu. Ostatecznie okres ten zakończył się jesienią 1989 roku wraz z upadkiem komunizmu w Polsce.
Transformacja po 1989 roku
Po transformacji ustrojowej w 1989 roku NWH mogło wznowić swoją działalność na legalnych zasadach. Kilka numerów „Zeszytów Wielkiej Gry” ukazało się już legalnie dzięki współpracy z Związkiem Harcerstwa Rzeczypospolitej oraz Fundacją „Edukacja dla Demokracji”. To był moment przełomowy dla wielu działaczy harcerskich oraz samych publikacji, które zaczęły wracać na rynek bez obaw przed represjami.
W 2008 roku część zespołu NWH postanowiła wznowić działalność wydawniczą, początkowo pod auspicjami ZHR. Jednak od 2010 roku zdecydowano się na przywrócenie historycznej nazwy – Niezależne Wydawnictwo Harcerskie. Od tego momentu wydawnictwo zaczęło systematycznie publikować książki dotyczące historii harcerstwa oraz myśli pedagogicznej związanej z tą organizacją. W ofercie można znaleźć m.in. „Epilog do Kamieni na szaniec” Grzegorza Nowika czy „Polskie związki skautowe i harcerskie 1909–1922” tego samego autora.
Obecna działalność Niezależnego Wydawnictwa Harcerskiego
Dziś Niezależne Wydawnictwo Harcerskie jest uznawane za kluczowego gracza na rynku wydawniczym związanym z tematyką harcerską. Pod kierownictwem Marka Frąckowiaka kontynuuje tradycję promowania wartości wychowawczych oraz dziedzictwa harcerstwa. Publikacje NWH są cenione przez harycerzy i pasjonatów historii polskiego ruchu skautowego.
W dzisiejszych czasach NWH nie tylko publikuje książki, ale również organizuje wydarzenia promujące kulturę harcerską oraz edukację młodzieży. Dzięki tym działaniom przyczynia się do zachowania pamięci o tradycjach i wartościach harcerskich oraz ich przekazywania kolejnym pokoleniom.
Zakończenie
Niezależne Wydawnictwo Harcerskie jest przykładem niezwykłej determinacji i odwagi ludzi zaangażowanych w niezależną działalność wydawniczą w Polsce Ludowej. Jego historia to nie tylko opowieść o książkach, ale przede wszystkim o ludziach, którzy walczyli o swoje ideały i przekonania w trudnych czasach. Dzisiaj NWH pozost
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).