Borys Ten – Kapłan, Pisarz i Tłumacz
Borys Ten, właściwie Mykoła Chomyczewśkyj, to postać wyjątkowa w ukraińskiej kulturze i literaturze. Urodził się 27 listopada 1897 roku w Dermaniu na Wołyniu, w rodzinie kapłana prawosławnego. Jego życie było pełne różnorodnych doświadczeń, zarówno religijnych, jak i literackich. Jako kapłan prawosławny, pisarz oraz tłumacz przyczynił się do rozwoju kultury ukraińskiej oraz zbliżeniu jej do tradycji polskiej. Zmarł 13 marca 1983 roku w Żytomierzu, pozostawiając po sobie bogaty dorobek literacki i duchowy.
Wczesne życie i edukacja
Borys Ten przyszedł na świat w rodzinie, gdzie wartości duchowe były na pierwszym miejscu. Jego ojciec, Wasyl Chomyczewski, był kapłanem prawosławnym, a matka Wiry z Iwanickich nauczycielką. W takiej atmosferze dorastał, co wpłynęło na jego przyszłe życie zawodowe. Po ukończeniu miejscowej szkoły podstawowej kontynuował naukę w Studium Duchownym w Klewaniu oraz Wołyńskim Seminarium Duchownym. W 1922 roku zdobył dyplom na wydziale humanistycznym Wołyńskiego Instytutu Oświaty Ludowej, który obecnie jest znany jako Żytomierski Uniwersytet Państwowy.
W 1924 roku przyjął święcenia kapłańskie, co otworzyło przed nim drzwi do posługi duszpasterskiej. Jednak jego życie nie było łatwe – w 1929 roku został aresztowany przez NKWD i skazany na 10 lat obozów stalinowskich na Dalekim Wschodzie. Po krótkim okresie wolności znów znalazł się w obozach hitlerowskich podczas II wojny światowej.
Działalność duszpasterska
Borys Ten jako kapłan był pod jurysdykcją Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Swoją działalność duszpasterską rozpoczął od organizowania ukraińskich parafii prawosławnych na Wschodnim Wołyniu. W latach 1924–1926 pełnił funkcję proboszcza soboru katedralnego Mądrości Bożej w Kijowie. Jego wpływ na życie religijne był znaczący; był też drugim zastępcą przewodniczącego Ogólnoukraińskiej Prawosławnej Rady Cerkiewnej.
W tym samym czasie współpracował z czasopismem „Cerkiew i Życie”, gdzie publikował artykuły dotyczące różnych aspektów życia cerkiewnego oraz literackiego. Borys Ten nie ograniczał się tylko do pisania – jego praca duszpasterska obejmowała również organizację inscenizacji świąt religijnych z udziałem dzieci, co świadczy o jego zaangażowaniu w życie wspólnoty.
Działalność literacka
Borys Ten był nie tylko duchownym, ale również utalentowanym pisarzem i tłumaczem. Już w latach dwudziestych XX wieku publikował swoje wiersze zarówno w prasie prawosławnej, jak i świeckiej. Jego twórczość była głęboko osadzona w kontekście wielokulturowości, co miało miejsce na Wołyniu, gdzie dorastał.
Jako tłumacz przekładał utwory z języków starogreckiego, łacińskiego oraz wielu innych języków europejskich. Jego prace obejmowały dzieła klasyków takich jak Ajschylos, Homer, Goethe czy Mickiewicz. Borys Ten jest autorem zbioru sonetów „Gwiaździste ogrody”, który ukazał się w 1970 roku. W 1957 roku został członkiem Związku Literatów Ukrainy i otrzymał Nagrodę im. Maksyma Rylskiego za swoje osiągnięcia literackie.
Tłumaczenia literatury polskiej
Jednym z najważniejszych osiągnięć Borysa Tena była jego działalność jako tłumacza literatury polskiej na język ukraiński. Tłumaczył utwory Adama Mickiewicza, a jego prace były publikowane już podczas II wojny światowej. Jego przekład pięciu sonetów z cyklu „Sonety krymskie” ukazał się w Kijowie w 1941 roku.
W kolejnych latach jego przekład literatury polskiej był kontynuowany – tłumaczył między innymi „Dziady” Juliusza Słowackiego oraz inne ważne dzieła tego poety. Jego przekład wszystkich osiemnastu utworów z cyklu „Sonety Krymskie” został opublikowany na łamach czasopisma „Wseswit” w 1970 roku, a wiele z tych sonetów weszło później do zbioru „Gwiaździste ogrody”. Za swoje osiągnięcia w popularyzacji polskiej kultury został odznaczony medalem „Zasłużony działacz kultury polskiej”.
Podsumowanie
Borys Ten to postać niezwykle ważna dla ukraińskiej kultury i literatury. Jego działalność duszpasterska oraz literacka miała ogromny wpływ na rozwój ukraińskiego Kościoła prawosławnego oraz kultury narodowej. Jako kapłan i pisarz potrafił łączyć różne tradycje kulturowe, co czyni go jednym z najbardziej interesujących przedstawicieli swojej epoki.
Jego prace translatorskie przyczyniły się do wzbogacenia ukraińskiego kanonu literackiego o dzieła polskich autorów, a jego osobista historia jest przykładem walki o wolność religijną i kulturalną w trudnych czasach historycznych. Borys Ten pozostaje symbolem przetrwania i twórczości artystycznej pomimo przeciwności losu.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).